نیکلا باردیوژا دبیر کل سازمان پیمان امنیت جمعی در سفر مجدد به ارمنستان میهمان سرژ سرکیسیان رئیس جمهوری ارمنستان است. این سفر همزمان با چند رویداد مهم انجام گرفته است. روسای گروه مینسک در آخرین سفر منطقه ای خود در تدارک مقدمات دیدار سرکیسیان-علی اف پس از وقفه ای دو ساله هستند. این ابتکار صرفا حاصل تلاش آمریکا و فرانسه است زیرا پیش از این آمریکا به صراحت اعلام کرده است که در صدد تحرک بخشیدن به تلاش های خود در چارچوب گروه مینسک است و در انتظار دیدار رهبران دو کشور بسر می برد. فرانسه نیز به این تلاش ها پیوسته است. این تلاش ها در واقع به نوعی واکنش آمریکایی – فرانسوی به نامه معروف زوری بالایان نویسنده ارمنی در رابطه با قرارداد گلستان و یادآوری حقوق روسیه در قبال قره باغ ("عملیات گلستان") محسوب می شود. روسیه نیز در واکنش به تلاش ها برای به شکست کشاندن "عملیات گلستان" تهدیدهایی را از سوی فرمانده پایگاه 102 ارتش روسیه خطاب به جمهوری آذربایجان مطرح ساخت که به نوعی می تواند آمریکا و فرانسه را نیز مخاطب قرار دهد. روسیه یاد آور شده است که بر خلاف دو عضو دیگر گروه مینسک، از اهرم های حقوقی لازم را برای انجام عملیات نظامی در منطقه برخوردار است. در بیانیه نسبتا کوتاه منتشر شده درباره سفر منطقه ای روسای گروه مینسک جمله ای نیز در خصوص تهدیدهای موجود برای جنگ گنجانده شده است. روسای گروه مینسک تاکید کرده اند که هر گونه تهدید در رابطه با جنگ بویژه در شرایط کنونی، نوعی تجاوز علیه صلح تلقی خواهد شد. گرچه این جمله متعلق به هر سه عضو گروه مینسک است اما شکی نیست که با تاکید روسای آمریکایی و فرانسوی در متن بیانیه گنجانده شده است و مخالفت روسیه با آن بی معنی جلوه می کرد. در واقع این نکته به روسیه یادآور شده است که ماجراجویی نظامی مورد تشویق قرار نخواهد گرفت. همزمان باراک اوباما انتخاب مجدد الهام علی اف به ریاست جمهوری آذربایجان را تبریک گفت و در برابر احترام به دموکراسی در جمهوری آذربایجان وعده توسعه روابط با این کشور را مطرح کرد. این تاکید را می توان به نوعی اقدامی برای بازداشتن علی اف از ماجراجویی در قره باغ دانست. به موازات این تحولات پیام سرژ سرکیسیان به رئیس جمهوری اسلامی ایران تقدیم گردید. ملاحظات ایران در این خصوص کاملا روشن بوده و در برگیرنده حفظ وضعیت کنونی در مجاورت مرزهای ایران با حضور نیروهای ارمنی است. همزمان تحولات مثبتی پیرامون مذاکرات ایران و غرب مشاهده شده و نقشه راهی برای حل مناقشه هسته ای در حال تدوین است. این موضوع می تواند حداقل موجب احیای چشم انداز نقش آفرینی ارمنستان گردد که پس از سوم سپتامبر و اعلام تصمیم این کشور برای پیوستن به اتحادیه گمرکی تا حدود زیادی آسیب دیده است. در چنین شرایطی باردیوژا بار دیگر به ارمنستان سفر کرده است تا به احتمال زیاد ملاحضاتی را در خصوص دیدار آتی رهبران دو کشور مطرح کند. با این وجود ایروان هنوز موافقت رسمی خود را برای انجام این دیدار اعلام نکرده است. در واقع روسای گروه مینسک در باکو خبر از موافقت علی اف با برگزاری این دیدار دادند اما ارمنستان هیچ اعلامیه پیرامون موافقت سرژ سرکیسیان با برگزاری این دیدار منتشر نکرد. بعید نیست هدف از سفر باردیوژا یادآوری این نکته باشد که برگزاری چنین دیداری موجب شکست "عملیات گلستان" خواهد شد. همچنین نمی توان این احتمال را دور دانست که با توجه به تجربه گذشته، در آستانه برگزاری دیدار علی اف – سرکیسیان مسکو اقدام به تحریک درگیری های مرزی میان دو کشور نماید، موضوعی که تقریبا به سنتی در آستانه دیدارهای سه جانبه رهبران ارمنستان- جمهوری آذربایجان و روسیه که به ابتکار روسیه برگزاری می شود، تبدیل شده است. در این دیدارهای سه جانبه روسیه با توسل به درگیری های مرزی درصدد وادار نمودن ارمنستان به داده امتیاز بود، اما در نهایت غرب موفق گردید الگوی دیدارهای سه جانبه را به شکست بکشاند. در حال حاضر نیز روسیه در صدد به شکست کشاندن ابتکار غرب برای برگزاری دیدار سرکیسیان- علی اف است. اما این بار این احتمال وجود دارد که اقدامات توطئه آمیز روسیه نه در مرزهای این کشور بلکه در نزدیکی ایروان انجام گیرند. اگرچه امکان مستقر نمودن ارتش روسیه در قره باغ وجود ندارد اما ممکن است تلاش هایی برای استقرار نیروهای نظامی روسیه در ایروان انجام گیرد، بویژه آن که نیروهای واکنش سریع سازمان پیمان امنیت جمعی با موافقت دولت ارمنستان مجوز چنین عملی را دارند. چنین اقدامی می تواند زحمت پوتین برای سفر به ارمنستان را کمتر کند. بویژه آن که سفر رئیس جمهوری روسیه به ارمنستان دیگر موضوعیت نخواهد داشت.
نویسنده: هاکوپ بادالیان

منبع: "Lragir.am" ارمنستان

توسط روبرت مارکاریان