سامی کوهن مقاله نویس نشریه "ملیت" ترکیه به سفر اخیر الهام علی اف رئیس جمهوری آذربایجان به ترکیه پراخته و در همین چارچوب چشم انداز عادی سازی روابط ترکیه و ارمنستان را مورد بررسی قرار داده است. در این مقاله می خوانیم. "سوریه، مصر، عراق، ... در زمان کنونی خاورمیانه در کانون توجه همگان قرار دارد. "داغ ترین تحولات" در این منطقه از جهان در حال رخ دادن هستند. گویی منطقه مجاور دیگر، یعنی قفقاز به فراموشی سپرده شده است. سفر الهام علی اف رئیس جمهوری آذربایجان به ترکیه موجب گردید تا ترکیه نشانه های ایجاد تحرک در روابط خود با این منطقه را پدیدار نماید. جمهوری آذربایجان نزدیک ترین کشور به ترکیه در منطقه قفقاز از لحاظ سیاسی، اقتصادی و فرهنگی است. سفر علی اف و امضای توافقنامه های جدید موجب نزدیکی هر چه بیشتر دو کشور گردیدند. مقامات ترکیه در چارچوب واقعیت "دو ملت، یک حکومت" دوران جدید همگرایی را رقم زده اند. با این وجود شرایط برای تحقق این امر کاملا مهیا نیست. یکی از موانع موجود، تدوام رژیم صدور روادید میان دو کشور است. با این وجود دو کشور درصدد تحقق این امر بوده و طرح های اقتصادی بزرگی را در دست بررسی دارند.


تفاهم با باکو

دو کشور در زمینه سیاسی نیز دارای همکاری نزدیک هستند. در مناقشه قره باغ به عنوان مهمترین موضوع مورد علاقه جمهوری آذربایجان، آنکارا به صورت کامل از مواضع باکو حمایت می کند. (البته مشکل بتوان اذعان کرد که جمهوری آذربایجان نیز رویکرد مشابهی در موضوع قبرس از خود نشان داده است). در نشست مطبوعاتی اردوغان و علی اف به همکاری دو کشور در موضوع قره باغ اشاره گردید. چهار سال پیش، بلافاصله پس از امضای توافقنامه عادی سازی روابط ارمنستان و ترکیه در شهر زوریخ، ترکیه موضوع قره باغ را به عنوان پیش شرط مطرح کرد. در واقع در توافقنامه هیچ اشاره ای به موضوع قره باغ نشده بود. با این وجود تعهد ترکیه برای عادی سازی روابط خود با ارمنستان و گشایش مرزهای دو کشور موجب نارضایتی علی اف گردید. پیرو واکنش های شدید جمهوری آذربایجان، اردوغان با سفر به باکو اعلام کرد تا زمانی که مناقشه قره باغ حل نشده است، روند عادی سازی روابط با ارمنستان آغاز نخواهد شد. بدین ترتیب بحران در روابط با باکو فروکش کرد و در نتیجه امکان عادی سازی روابط با ارمنستان به صفر رسید.

سردی روابط با ارمنستان
به اعتقاد آنکارا در صورت یافتن راه حلی برای مناقشه قره باغ موانع عادی سازی روابط با ارمنستان نیز از پیش پا برداشته خواهند شد. با این وجود کوچکترین پیشرفتی در روند حل این مناقشه 20 ساله مشاهده نمی شود. گروه مینسک سازمان امنیت و همکاری اروپا در پی یافتن راه حلی است اما هنوز موفقیتی کسب نکرده است. ایروان قصد پس دادن این اراضی به باکو را ندارد... در چنین شرایطی تنها وقوع یک معجزه در قره باغ می تواند موجب آغاز روند عادی سازی روابط با ارمنستان شود. با این وجود دیپلماسی ترکیه در صدد تسهیل تحقق این امر است. احمد داوداوغلو وزیر خارجه ترکیه اخیرا از تماس با کشورهای عضو گروه مینسک سازمان امنیت و همکاری اروپا خبرداده است.

روبرت مارکاریان