روبن ملکونیان تاریخ دان و معاون دانشکده شرق شناسی دانشگاه دولتی ارمنستان حکم داوری وودور ویلسون را تنها از جنبه اخلاقی و معنوی مهم توصیف می کند. ملکونیان تاکید دارد."متاسفانه به نظر من احتمال تحقق حکم داوری ویلسون بسیار اندک است زیرا حدود یک قرن از امضای آن گذشته و هم شرایط سیاسی و هم شرایط ژئوپلتیکی منطقه و از جمله نقش آفرینی ترکیه دستخوش تغییرات عمده ای شده است و با گذشت زمان شانس اجرای این حکم داوری نیز کاهش یافته است." ملکونیان می افزاید."به این حکم داوری باید از دیدگاه گارگین نژده نگاه کرد. وی معتقد است پیمان نامه ها تا زمانی به حیات خود ادامه می دهند که شرایط منتهی به امضای آن پیمان نامه پا برجاست. متاسفانه شرایطی که منتهی به امضای پیمان نامه "سور" و همچنین صدور حکم داوری ویلسون شد بسیار زود دچار تغییر شدند و در ازای آن ها دولت ترکیه متولد گردید که به تدریج قدرت یافت و امروز دشوار بتوان تصور کرد که می توان اراضی را از ترکیه باز پس گرفت." با این وجود روبن ملکونیان معتقد است که این ایدئولوژی باید نزد نسل های آینده زنده نگه داشته شود. وی می افزاید."شرایط ژئوپلتیکی به سرعت دچار تغییر می شوند و شاید زمانی شرایط برای باز پس گرفتن سرزمین تاریخی ارامنه نیز مهیا شود." اما روبن سافراستیان کارشناس امور ترکیه و عضو آکادمی علوم ارمنستان عقیده دیگری دارد. وی در گفتگو با " Tert.am" عنوان کرد پیمان نامه "سور" و حکم داوری وودور ویلسون هیچگاه اجرا نشدند اما باید توجه داشت که شرایط در طی سال های گذشته دچار تغییر شده و شاید امکان این که نقشه ترسیم شده توسط ویلسون در دستور کار قرار گیرد، روزی ایجاد شود. وی می افزاید."مهم این است که این اسناد حقوقی وجود خارجی دارند و ما نباید آن ها را به فراموشی بسپاریم زیرا ممکن است با تغییر شرایط آن ها نیز ارزش خود را بازیابند. باید هم از جنبه حقوق بین الملل و هم از جنبه تاریخی آمادگی کامل داشته باشیم تا بتوانیم حقوق خود را مطالبه نمائیم و آن را به جامعه جهانی یادآور شویم." وی در پاسخ به این پرسش که چه شرایطی می تواند منتهی به مطرح شدن دوباره این اسناد شود، تاکید کرد."به عنوان مثال در شرق ایده ایجاد حکومت کردی در حال قوت گرفتن است و پیمان نامه "سور" سندی است که گرچه تحقق نیافته است اما در آن از کردستان به عنوان یک حکومت خودمختار و نه مستقل نام برده شده است. در نتیجه هنگامیکه سخن از تشکیل حکومت کردستان به میان می آید به عنوان پیش زمینه تاریخی پیمان نامه "سور" نیز مطرح خواهد شد. این بارزترین نمونه موجود است. ما باید آمادگی طرح حکم داوری ویلسون را داشته باشیم زیرا در این حکم داوری گرچه این اراضی دارای ساکنین کرد هستند ولی نباید موضوع مهم ارامنه پنهان و مسلمان شده ساکن در این مناطق را از یاد ببریم. " لازم بذکر است که شورای عالی دول متحد و متفق متشکل از نمایندگان انگلیس، فرانسه، ایتالیا و ژاپن در 25 و 26 آوریل سال 1920 میلادی از رئیس جمهوری آمریکا درخواست کرد تا نمایندگی ارمنستان را بر عهده گرفته و از سوی ارمنستان و ترکیه مرزهای میان دو کشور را ترسیم نماید. این درخواست در ماده 89 پیمان نامه "سور" نیز تکرار گردید و به صورت رسمی از سوی ارمنستان، ترکیه و بیست کشوری که این پیمان نامه را امضا کرده بودند به رئیس جمهوری آمریکا ابلاغ گردید. نهادهای تحت نظارت رئیس جمهوری آمریکا از جمله وزارت امور خارجه، وزارت دفاع و نهاد ریاست جمهوری و همچنین گروه کاری تحت نظارت پروفسور "وسترمن" مسئله را به صورت دقیق مورد مطالعه قرار داده و مرزهای دو کشور را ترسیم کردند. حکم داوری وودور ویلسون در 22 نوامبر سال 1920 میلادی به امضاء رسید و در دوم دسامبر به صورت رسمی در شهر پاریس تسلیم شورای عالی شد. براساس این حکم داوری حاکمیت جمهوری ارمنستان بر ایالت های وان، بیتلیس، ارزروم و ترابوزان امپراطوری عثمانی به مساحت 103599 کیلومتر مربع به رسمیت شناخته است.
روبرت مارکاریان