یکی از آرزوهای دیرینه ایران ایجاد ارتباط با اروپا به عنوان شریک تجاری چند میلیارد دلاری خود، بدون وابستگی به ترکیه و کشورهای عربی است. اخیرا این آرزو با تلاش برای دور زدن روسیه در مسیر اروپا توام شده است. در میان صادرات ایران، گاز یکی از عناصری است که به هیچ عنوان امکان انتقال آن از مسیر شمالغرب مهیا نشده است. دولت های اروپایی موضوع واردات گاز از ایران را در دستور خود نداشته و آن را طرحی دارای ریسک و خطرناک ارزیابی می کنند. در حال حاضر مصرف گاز در اروپا به نقطه اوج خود نرسیده است، اما این وضعیت مدت زمان طولانی دوام نخواهد یافت. اروپایی ها طعم کاهش وابستگی به گاز روسیه را چشیده و در صدد آن هستند تا درآینده مبداء واردات خود را تغییر دهند. کلیه طرف های ذینفع در انتظار حل بحران در سوریه بسر می برند، زیرا ایران آماده احداث خط لوله انتقال گاز از مسیر عراق به سوریه و بنادر لبنان است. نه تنها دولت های اروپایی بلکه شرکت های آمریکایی نیز به شدت پیگیر تحولات سوریه بوده و در صدد حفظ امکان حضور خود در طرح های آتی هستند. در رابطه با انتقال گاز از مسیر شمال غربی، منطقه قفقاز جنوبی همواره در کانون توجه ایرانی ها و اروپایی ها قرار داشته است. بی شک این موضوع با مقاومت روسیه مواجه خواهد شد. با این وجود این روند بستگی به دولت ها و شرکت هایی دارد که علاقه مند حضور در این طرح ها هستند. روسیه موفق به جلوگیری از احداث خطوط انتقال انرژی در منطقه نشده، اما به سادگی توانسته است طرح انتقال گاز از ایران به ارمنستان را به شکست بکشاند. گرچه ایران به صراحت مخالف توسعه ارتباطات از مسیر جمهوری آذربایجان است اما با این وجود غربی ها تمایل نخواهند داشت مسیر انتقال گاز ایران را به ارمنستان پیوند بزنند. این که پس از اعلام تصمیم ارمنستان برای پیوستن به اتحادیه گمرکی اروپایی اجازه احداث خطوط لوله از مسیر ارمنستان را خواهد داد بسیار ساده لوحانه بنظر می رسد، زیرا این خطوط بیش از پیش تحت تسلط روسیه قرار خواهند گرفت. بی شک غرب مسیر جمهوری آذربایجان را بر می گزیند و ایران نیز ممکن است با آن موافقت کند. در کل باید گفت انزوای ارمنستان از جامعه غرب موجب کاهش توجه ایران نسبت به این کشور خواهد شد. ایران همواره حامی کاهش وابستگی ارمنستان به روسیه و توسعه روابط این کشور با اتحادیه اروپا بوده است. چنین بنظر می رسد، در شرایطی که توجه جهانی نسبت به سیاست های راهبردی کاهش یافته است ایران همچون گذشته در حال تدوین سیاست خارجی خود براساس مسائل راهبردی است. این یکی از ویژگی های سیاست ایرانی است. این ویژگی از یک سو پیش بینی سیاست های ایران را تسهیل کرده و از سوی دیگر اجبار ایرانی ها به تغییر سیاست خود را دشوار می سازد.
نویسنده: ایگور مرادیان

منبع: "Lragir.am" ارمنستان

روبرت مارکاریان